مطالعه اقتباس فیلم «پری» از داستان «فرانی و زویی»

pari04

an

داریوش مهرجویی به عنوان مترجم، نشانه های زبانی را به نشا نه های سینمایی و نشانه های فرهنگ دیگری را به نشانه های فرهنگ خودی تبدیل (ترجمه) کرده است. او در فرآیند تبدیل پیش متن به بیش متن یا به عبارت دیگر در جریان تبدیل داستان به فیلم، به مضمون و پیام داستان وفادار مانده، ساختار کلی داستان را در فیلم حفظ نموده، تعدادی از عناصر را در فیلم تکرار کرده و تعداد زیادی را مطابق با فرهنگ جامعه ایران، تغییر داده است. مقاله حاضر با نگاهی به ترامتنیت ژرار ژنت ، سعی به بررسی اقتباس فیلم سینمایی «پری» به کارگردانی داریوش مهر جویی از کتاب داستان «فرانی و زویی» ((Franny and Zooey اثر جروم دیوید سالینجر (J.D.Salinger) دارد.
ژرار ژنت، هر نوع رابطه میان یک متن با متن های دیگر را ترامتنیت ((Transtextualite نام نهاد و آن را به پنج دسته تقسیم بندی کرد. این دسته ها که به دلیل نوع ارتباطی که یک متن با متن دیگر دارد از هم متمایز می شوند، عبارتند از: بینا متنیت ((Intertextualite، سر متنیت ((Arcitextualite، پیرا متنیت ((Paratextualite، فرامتنیت( (Metatextualite و بیش متنیت ((Hypertextualite. با توجه به تعاریف ژنت از هر دسته، اقتباس، در روابط ترامتنی، در جایگاه بیش متنیت قرار دارد، زیرا نوعی برگرفتگی متن از متن پیشین است.

بیش متنیت نیز دو دسته همانگونگی(تقلید) و تراگونگی(تغییر) را شامل می شود. بدین ترتیب، اقتباس در دسته تراگونگی قابل بررسی است چرا که با تغییر همراه است. ژنت، تراگونگی را نیز به سه گونه: پارودی((Parodie، تراوستیسمان((Travestissement و ترانسپوزیسیون یاجایگشت((Transposition تقسیم نمود؛ که پارودی با هدف هزل، تراوستیسمان، طنز و ترانسپوزیسیون، جد است. در نتیجه اقتباس، نوعی تراگونگی جدی (ترانسپوزیسیون یا جایگشت) به شمار می آید و در این جایگاه مورد مطالعه قرار می گیرد.

اقتباس سینمایی در جایگاه ترانسپوزیسیون، نوعی ترجمه بینا نشانه ای- بینا فرهنگی است. رابطه فیلم پری با داستان فرانی و زوئی نیز در همین جایگاه معنا پیدا خواهد کرد. مهرجویی به عنوان مترجم، نشانه های زبانی را به نشا نه های سینمایی و نشانه های فرهنگ دیگری را به نشانه های فرهنگ خودی تبدیل (ترجمه) کرده است. او در فرآیند تبدیل پیش متن به بیش متن یا به عبارت دیگر در جریان تبدیل داستان به فیلم، به مضمون و پیام داستان وفادار مانده، ساختار کلی داستان را در فیلم حفظ نموده، تعدادی از عناصر را در فیلم تکرار کرده و تعداد زیادی را مطابق با فرهنگ جامعه ایران، تغییر داده است. در حقیقت او داستان سالینجر را از آن فرهنگ خود کرده است.

واژگان کلیدی:

 ترامتنیت- بیش متنیت- جایگشت- اقتباس- ترجمه بینا نشانه ای- ترجمه بینافرهنگی- فرانی و زویی- پری

 برای خواندن مقاله بر روی عکس کلیک کنید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *